Konya İsmi

Yazının icadından önce şehrin ve bölgenin ismi hakkında bir fikir beyan etmek mümkün değildir. Boncuklu Höyük ve Çatalhöyük gibi tarihi yerleşimlerde günümüzden yaklaşık 10 bin yıl öncesine varan bir tarih söz konusudur. Buralarda yaşayan Konya’nın bu en eski yerleşimcilerinin,  yaşadıkları yeri adlandırıp adlandırmadığı, adlandırdıysa ne ad verdikleri bilinmemektedir. Bu konuda fikir yürütmek dahi mümkün görünmemektedir. Coğrafyaların veya yerleşim merkezlerinin isimleri ile ilgili bilgiye ancak yazının icadıyla sahip olunmaktadır. 

Bugüne kadar yapılan araştırmalar Konya’da varlığı bilinen ilk halkın Luvi halkı olduğunu göstermektedir. Luvilerin, bölgedeki mevcudiyeti MÖ  2.300’lere kadar gitmektedir. Sonraki milenyumun (MÖ 2.000-1000 arası) ilk çeyreğinden sonra bölgeye Hititler hâkim olmuşlardır. Hititler bölgenin yerleşik halkı olan Luvileri vatanlarından etmemişler, onların kendi topraklarında kültürel değerleri ile birlikte yaşamalarına müsaade etmişlerdir. Hititlerin, Luvilerin yaşadığı bölgede yaptıkları anıtlarda (anıt üzerindeki yazılar) onların dilini (Luvi dili) kullanmaları bu bilgiyi doğrulamaktadır. Luvi kültürünün bölge üzerindeki tesiri, yer yer Roma’nın ilk dönemine kadar devam etmiştir. Konya isminin kökeni Luviceye uzanmaktadır.

Luviler Konya şehir merkezine ‘Ikkuwaniia’ ismini vermişlerdir. Hitit döneminde ise şehir merkezini de içerisine alan Hitit devletinin güney bölgesine Luvi ülkesi anlamına gelen Lukawania denilmiştir. Hititler daha sonra bölgeyi (Konya’nın da içinde olduğu ülkenin güney bölümü) Tarhuntaşşa olarak adlandırmışlardır.  Klasik Antik Çağda Konya’ya İkonion,  Roma döneminden itibaren ise Lykaonia,  Ikonium ve Ikonia denmiştir.  Şehrin ismi Araplarca El-Konia, Kuniye şeklinde telaffuz edilirken,  Türk diline ‘Konya’ şeklinde girmiştir. Küçük değişikliklerle günümüze kadar gelen şehir isminin (en az) 4 bin yılı aşan geçmişi bulunmaktadır. Şehrin adının Roma döneminde kelime benzerliğinden ‘kutsal tasvir’ anlamına gelen ‘ikon’ sözcüğü ile özdeşleştirilip ‘ikonium’ a dönüştürüldüğü düşünülmektedir.  Prof. Dr. Caner Arabacı isim konusuna farklı bir yorum katmaktadır. Arabacı, ismin  Luvice “koyun yöresi” anlamına gelen Kawana kelimesinden geldiğini bunun Bizans döneminde İkonium’a dönüştüğünü Selçukluların ise bunu  “gönül hoşluğu” anlamındaki “Gunya”ya  çevirdiğini ifade etmektedir.^[1]