Alacahan'da Çarşı Yangını

Konya Matbaa İle Tanışıyor

Burdurlu Ahmet Tevfik Paşa’nın valiliği zamanında Konya’da ilk basımevi (matbaa), ‘vilayet matbaası’ adıyla 1869 yılında kurulmuştur. Bilinen ilk gazete ‘Konya’ adıyla bu matbaada 16 Kasım 1870’de basılmıştır. Haftalık çıkan bu 4 sayfalık gazetenin (ilk yıllarda) 2 sayfasının Türkçe, 2 sayfasının ise Rumca olduğu görülmektedir. Bu gazete çeşitli aralıklarla 40 yıl boyunca çıkmıştır.  Resmî hüviyetteki ‘Konya’ gazetesinden sonra Cumhuriyet Dönemi’ne kadar Konya’da birçok gazete kurulmuştur. Bunların içerisinde Milli Mücadele’de mühim yararlıklar gösteren ‘Babalık’ isimli gazetenin özel yeri bulunmaktadır. 23 Aralık 1910’da ilk sayısı çıkan Babalık gazetesi 42 yıl boyunca Konya’da yayımlanmıştır.^[77]

ilk Fotoğraf Atölyesi

Konya’nın fotoğrafla tanışması ise XIX.yüzyılın son çeyreğinde gerçekleşmiştir. İlk fotoğrafları Konya’ya gelen yabancılar ve şarkiyatçılar beraberinde getirdikleri fotoğraf makineleri ile çekmişlerdir. İlk fotoğrafhane ise demiryolunun Konya’ya ulaşması ile birlikte açılmıştır. 1895 yılında Garabet Kirkor Solakyan isimli bir Ermeni Konya’da ilk fotoğrafhaneyi (Çifte Merdiven Mah. Görücü Sokakta) kurmuştur. Çekilen fotoğrafların negatifleri İsviçre ve Avusturya gibi Avrupa ülkelerine gönderilerek orada tab ettirilmiştir. İlk Türk fotoğrafçı ise Solakyan’ın kalfası Hasan Behçet Bey’dir. Hasan Behçet Bey 1917 yılında Solakyan’ın fotoğrafhanesini devralarak mesleği sürdürmüştür. Hasan Behçet Bey daha sonra (1922) İplikçi Camii arkasında yer alan Emir Pervane Sokağına taşınmıştır.^[78]

Osmanlı Döneminde Eğitim

Konya’da, Osmanlı’nın son döneminde çok sayıda Sıbyan Mektebi’nin (ilkokul)  bulunduğu bilinmektedir. Konya’da ilk rüştiye mektebinin (ortaokul) temelleri 1869’da  atılmıştır. Vali Sururi Paşa döneminde Konya’nın ilk idadisi (Konya Lisesi) eğitime başlamıştır. (1889)  1901’de Sanayi Mektebi, 1908’de Hukuk Mektebi, 1909’da ise Islah-ı Medaris kurulmuştur. 1 Mart 1908 tarihinde öğrenime başlayan Konya Hukuk Mektebi, Türkiye’de İstanbul’dan sonra Anadolu’da açılan ilk hukuk fakültesi olma özelliğine sahiptir. Islahı Medaris’ine  ise Konya’nın ilk vakıf (özel) üniversitesi denilebilir. Konya Islah-ı Medâris-i İslamiye Medresesi" ile medreselerin modernleşme sürecine büyük katkıda bulunulmuştur. Islah-ı Medâris, Konyalı âlimler, sûfiler, esnaf tarafından oluşturulan bir vakıf bünyesinde eğitim hizmeti vermiştir.^[79] 

Konya Çarşısında Yangın

Konya çarşısında önemli miktarda zarara yol açan bir yangın 17 Aralık 1858 tarihinde meydana gelmiştir. Alacahan’da çıkan bu yangında 38 dükkân zarar görmüştür. Konya tarihinin en hazin günlerinden biri 27 Eylül 1867 Cuma gününü 28 Eylül 1867 Cumartesi gününe bağlayan gece (yangının sabaha karşı başladığı ancak sabah saatlerinde fark edildiği veya büyüdüğü tahmin edilmektedir) yaşanmıştır.  Kapu Camii civarında başladığı tahmin edilen yangın Konya Çarşısı’nın büyük bölümünü yok etmiştir. Bu yangında 872 dükkân, 3 ev ve iki cami yanarak kül olmuştur. Çarşının üçte ikilik kısmının tamamen tahrip olduğu ve “Büyük Çarşı Yangını” olarak bilinen bu yangında birçok tarihi bina zarar görmüştür.  Kapu ve Yüksek Cami (Aziziye) yanmıştır. Her ikisi bu tarihten sonra yeniden yapılmıştır.   Konya Valisi Burdurlu Ahmed Tevfik, Belediye Reisi Hacı Fasih Efendi, Mevlevî Postnişini Sadreddin Çelebi’nin gayretleri ile çarşı 2 yıl içerisinde yeniden inşa edilmiştir. 1869 yılında tamamlanan çarşıya Vali Ahmet Tevfik Paşa’nın gayretlerine izafeten Tevfikiye Çarşısı da denilmiştir. Tevfikiye ismi günümüzde çarşının en işlek caddesinde yaşatılmaktadır. Kanalizasyon şebekesi de eklenerek daha düzenli ve planlı şekilde yapılan yeni çarşı günümüze kadar gelmiştir. Bunun dışında çarşıda biri 1928 diğeri 1961 yılında iki yangın daha meydana gelmiştir. Bu yangınlar  küçük çaplı yangınlar olup çarşının genel yapısında bir değişikliğe yol açmamıştır.^[80]