Şems-i Tebrizi

İran’ın Tebriz şehrinde dünyaya gelen Şems’in asıl ismi Muhammed’dir. Ciddi bir eğitim tedrisatından geçen Şems, Mevlânâ’nın ifadesiyle tasavvufun yanı sıra kimya, nücûm, riyâziyyât, ilâhiyyât, hikemiyyât, mantık, hilâf ve nârenciyyât ilimlerinde de mahir biridir.^[225] Bilgisi ve farklı tezahürleri ile Hazreti Mevlâna üzerinde tesir oluşturmuştur. Dünyaya, kılık ve kıyafete önem vermeyen Şems, Mevlâna ile süren birkaç yıllık beraberliği neticesinde onun hayatında yeni ufukların açılmasına vesile olmuştur. Gizemli kişiliği asırlardır konuşulan Şems’in ölümü de gizemli olmuştur. Şems’in vefatı ile ilgili bilgi çok net değildir. “Hazreti Mevlâna’yı elimizden aldı” gerekçesi ile bir grup tarafından öldürüldüğü veya tepkilerin artması üzerine şehri terk ettiği şeklinde iki rivayet mevcuttur. Birinci rivayete göre öldürülüp bir kuyuya atılmıştır. Karatay ilçesinde bulunan bu kuyunun üzerine kendi adını taşıyan bir türbe ve cami yaptırılmıştır. Şems, hayat tarzı ve meselelere bakış açısındaki farklılıklarla  yüzyıllar boyunca dikkat çeken, insanları etkileyen bir şahsiyettir. Şems’in, kendisi tarafından kaleme alınmış bir eseri yoktur. Sevenleri onun sözlerini  ‘Makalât’ ismini verdikleri bir kitapta toplamışlardır.