2.1.1.3- YENİ TAŞ ÇAĞI (Cilalı Taş- Neolitik Çağ M.Ö 10.000-8.000/5.500)
Epipoleolitik dönemde insan ayağının değdiği Konya Ovası ve civarlarında hayat ‘Çanak Çömleksiz Neolitik Çağ’ ile birlikte hareketlenmiştir. Epipaleolitik Çağ’ın sonları Neolitik Çağın başlarında insanların yaşamaya başladığı yerleşim merkezlerinden biri Karatay sınırları içerisinde yer alan Boncuklu Höyük’tür. Boncuklu Höyük, Neolitik dönemin dünya üzerindeki en önemli yerleşimlerinden Çatalhöyük’ün atası olarak değerlendirilmektedir. Yüzey araştırması sonuçları, MÖ IX. binyılın sonundan VIII. binyıla uzanan bir stratigrafiye sahip olduğunu düşündürmektedir. 2007 yılı çalışmalarındaki radyokarbon tarihleri, sitteki yerleşimin MÖ radyokarbon yılı 8500-7500 aralığına tarihlendiğini desteklemektedir.[18]
Bölgede Çanak Çömleksiz (Akeramik) Neolitik dönemden günümüze zengin bir miras bırakan yerleşim merkezlerinden biri ise Aksaray ili sınırları içerisinde yer alan Aşıklıhöyük’tür. Tarihî yerleşmeden alınan örneklerde (obdisyen) yapılan radyokarbon analizlerine göre, MÖ IX. binin ikinci yarısı ile MÖ VIII. binin ilk yarısına ( MÖ 8300-7500) tarihlenen Aşıklı Höyük, bölgenin Çanak Çömleksiz Neolitik kültürünün en iyi izlenebildiği yerleşme olması bakımından önemli bir konuma sahiptir.[19]
Aşıklı Höyük ve Boncuklu Höyük’te devam eden kazılar ileride bize hem bu dönem hem de sonrası için yeni ipuçları verecektir.
Epipaleolitik Çağın sonları Neolitik Çağın başları kabul edilen ‘Akeramik Neolitik Çağ’da yerleşim gören Boncuklu Höyük, sonraki dönemde iskân gören bölgedeki diğer birçok yerleşimi etkilemiştir. Bu yerleşimlerin en önemlisi hiç şüphesiz dünya çapında üne sahip Çatalhöyük’tür.
Dünya tarihine Neolitik Çağdan zengin bir miras sunan Konya, Neolitik Çağın yıldız şehirlerinden biridir. Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü UNESCO tarafından 2012 yılında Dünya Mirası Listesine alınan Çatalhöyük Tarihî Yerleşkesi Neolitik Çağ için önemli bir mihenk taşıdır. Yürütülen arkeolojik çalışmalarda Çatalhöyük’te M.Ö 7000 öncesine uzanan bir tarihin varlığı tespit edilmiştir. Dönemin konut büyüklüklerinden yola çıkılarak burada aynı anda 8 bin kişinin yaşamış olabileceği düşünülmektedir. Bundan dolayıdır ki Çatalhöyük’e dönemin şehri gözüyle bakılmaktadır. Çatalhöyük; kent mimarisi, yerleşke büyüklüğü, yaşama alışkanlıkları ve sosyal-ekonomik hayat açısından tarihe ışık tutmaktadır. Çatalhöyük, eşine dünyada az rastlanan bir tarih hazinesidir. İnsanların Çatalhöyük’te tarımla uğraştıkları, bir kısım hayvanları evcilleştirdikleri, ihtiyaçlarını karşılamak üzere bazı araç ve gereçler ürettikleri görülmüştür. İki höyükten oluşan Çatalhöyük Neolitik Kenti’nin daha eski olan Doğu Höyüğü, MÖ 7.100 ve 6.200 yılları arasına tarihlenen 18 Neolitik yerleşim katmanından oluşmaktadır. Bu katmanlarda, sosyal örgütlenmeyi ve yerleşik hayata geçişi simgeleyen duvar resimleri, rölyefler, heykeller ve diğer sanatsal öğeler yer almaktadır. MÖ 6.200-5.200 yılları arasında hayatın sürdüğü Batı Höyüğünde ise Kalkolitik Dönemi kapsayan bir tarih söz konusudur. Konya şehir merkezinin 52 kilometre güneydoğusunda yer alan Çatalhöyük’te hayat 2 bin yılı aşkın süre devam etmiştir.
Eski Konya Gölü civarlarıyla birlikte Konya’da Neolitik Dönem izlerine rastlanan bir diğer bölge ise Beyşehir ve Suğla Gölü civarlarıdır. Konya İl merkezinin güneybatısında, Seydişehir İlçesi'nin 11 kilometre güneydoğusunda, Suğla Gölü’nün kuzey batısında, Gölyüzü (Süberde) Köyü'nün 500 metre doğusunda yer alan Görüklük (Suberde) Tepe Höyüğü de Neolitik Dönem yerleşimidir. Buluntular üzerinde yapılan radyokarbon tarihleme yöntemi sonuçlarına göre höyükteki III. tabaka MÖ 6.500-6.000 yılları arasına tarihlenmektedir.[20]
Beyşehir ilçe merkezine yaklaşık olarak 10 kilometre, göle 1.5 kilometre uzaklıkta gölün doğu kıyısında bir tepe üzerinde yer alan Erbaba Höyük de bu dönemin kayda değer yerleşim merkezlerindendir. Erbaba’da MÖ 6.000 öncesine ait buluntulara rastlanmıştır.[21]
Beyşehir ve Suğla Gölleri civarında bu döneme tarihlenen çok sayıda höyük bulunmaktadır. Ovanın en çukur noktası olarak kabul edilen Hotamış’ı merkeze alan ‘Eski Konya Gölü’ kenarları ve günümüzde ‘Göller Bölgesi’ olarak adlandırılan coğrafya Neolitik Çağ’da (MÖ 8.000-5.500) ciddi bir iskan görmüştür. Bu neolitik yerleşimlerin bir kısmında bir sonraki çağ olan Kalkolitik Çağ’da da hayat devam etmiştir.