Taş Devri ve Eski Taş Devri

2.1.1-KONYA’DA TAŞ DEVRİ (Çağı) 

Bilim insanları (ortalama bir genelleme ile) MÖ  5500’den öncesini Taş Devri (Çağı) olarak adlandırmaktadır. Tarih Öncesi Çağlar, daha ziyade insanların yaşam biçimi (yaşadıkları yerler-mağara-sığınak-ilkel evler vb) ve hayatlarının devamı için kullandıkları alet, araç ve gereçler (taştan yapılmış savunma amaçlı silahlar, çanak, çömlek, madenlerden yapılmış eşya, kap kacak) dikkate alınarak tespit edilmiştir. Tarih aralıkları  (çağ-devir) genelleme olup, çağları oluşturan koşullar farklı toplum ve coğrafyalarda farklı zaman dilimlerinde gerçekleşmiştir.  Taş Devri ise kendi arasında ‘eski, orta ve yeni” olmak üzere üçe ayrılmaktadır. 

2.1.1.1-  ESKİ TAŞ ÇAĞI

(Yontma/Kaba Taş Devri-Paleolitik Çağ MÖ 12.000’den öncesi)  
Bilimsel çalışmalar ilk insan türünün Afrika’da yaşadığını, buradan tüm dünyaya yayıldığını göstermektedir.   Paleolitik Çağ adı verilen ve insanlık tarihinin ilk evresini oluşturan bu dönemin ne zaman başladığı ile ilgili net bir bilgi mevcut değildir. Milyon yıllarla ifade edilen bir tarih sürecinden bahsedilmektedir. Afrika’da 2,5 milyon yıllık taş aletler,  1,5 milyon yıllık ateş izleri bulunmuştur.^[5]

Konya’da insana ait olduğu tespit edilen bazı buluntular bilim dünyasını heyecanlandırmıştır. Bilim İnsanları, Tuzlukçu İlçesi Tursunlu Mahallesi yakınlarında bulunan günümüz insanlarının atalarına (Homo Erectus-gelişkin insan)  ait olduğunu tespit ettikleri örnekleri  (kireçtaşı-kalker aletler) MÖ  780 bin- 900 bin aralığına (Alt Paleolitik dönem) tarihlemektedirler. Görüntüde basit ama bilim için önemli olan bu taş aletler Tursunlu’da eski bir kömür madeninde bulunmuştur.  Burası, 1993 yılında Ankara Üniversitesi'nden Prof.Dr. Erksin Güleç'in başkanlığında (Tim White ve F. Clark Howell gibi konunun uzmanı kişilerin de aralarında bulunduğu)  University of California/Berkeley ile MTA uzmanlarından oluşan bir ekip tarafından geniş çapta araştırılmıştır.^[6]

Tursunlu’daki maden ocağı 1986 yılında işletmeye açılmıştır. Ocaktaki fosil varlığı MTA uzmanları tarafından 1987 yılında tespit edilmiştir. Ocak, kömürün düşük kalorili olması nedeni ile işletilememiş, kapatılmıştır. Türkiye’de ‘Omurgalı Fosil Yataklarının Araştırılması Projesi’ kapsamında yapılan çalışmalarda kuvars aletlere rastlanınca araştırma boyut değiştirmiştir. Alanda, Homo Erectus’a ait kuvars taşı aletlerle birlikte su aygırı, dev geyik, iki tür at, gergedan, bizon, dev kunduz, etçiler, domuz, kaplumbağa, kurbağa, çeşitli kuş ve balıklara ait 800’ün üzerinde fosil bulunmuştur.  Yapılan araştırmalarda o dönem bölgede göl, bataklık, açık alanlar ve ormanların bulunduğu kanısına varılmıştır. Konya Tursunlu’da bulunan buluntulardan önce  insanoğlunun Afrika’dan Avrupa’ya geçişinin Gürcistan (Kuzey Karadeniz) üzerinden olduğu sanılmaktaydı. Çünkü insana ait en eski kalıntılar bu ülkede bulunmuştu (MÖ 1.7 milyon yıl). Tursunlu buluntuları geçişin Anadolu üzerinden olabileceğini belgeleme açısından önem arz etmektedir.^[7]

Türkiye’de bugüne kadar yapılan çalışmalarda insana ait en eski kalıntılara Denizli’nin Kocabaş köyünde (Mahalle) rastlanmıştır. Denizli’de bulunan Homo Erectus türüne ait kafatasının 1.2-1.6 milyon yıl öncesine ait olduğu tespit edilmiştir.^[8]

Anadolu’da Denizli’den sonra en eski insan izlerinin bulunduğu yer Konya’nın Tursunlu (Mahalle) Köyü’dür. Milyonlarca yıllık tarihî seyir içerisinde dünya dört ayrı buzul evresinden geçerek günümüze ulaşmıştır. Buzul dönemlerinde insanların sıcak iklim kuşağındaki Afrika’da (Ekvator civarları) yaşadığı bilinmektedir. Son buzul evresi Würm (Weichsel) Buzul Dönemi olarak adlandırılmaktadır ki en geniş tarihlendirme ile M.Ö 110.000 – MÖ  10.000 aralığını kapsamaktadır. Würm Buzul Dönemi ekvatora yakın coğrafyalarda daha erken, ekvatora uzak coğrafyalarda daha geç tarihlerde sonlanmıştır. Würm Buzul Döneminin bitimiyle bugün içinde bulunduğumuz ve Holosen olarak adlandırılan dönem başlamıştır. ^[9]

Son buzul döneminin nihayetlenmesi ile deniz seviyeleri yükselmiş, bazı iç denizler, göller, boğazlar oluşmuş dünya bugünkü hâlini almıştır. Bu dönemin şekillendirdiği coğrafyalardan biri de Konya Ovası’dır. İklimde meydana gelen ısınma ve buzulların erimesi ile oluşan büyük su kalıntıları insanlar için yeni hayat alanları oluşturmuştur. 

İklimin (buzullar-soğuk hava)  insan yaşamına pek imkân tanımadığı bu dönemde (Tursunlu buluntuları dışında) Konya ve civarlarında Eski Taş Çağı’na dair izlere bugüne kadar rastlanmamıştır.   Bugüne kadar yapılan araştırmalar, Konya ve bölgesinde Orta Taş Çağı olarak adlandırılan Epipaleolitik Çağ’da yaşam emarelerinin  görülmeye başlandığına işaret etmektedir.