Geçmişte Konya Ekonomisi

İlk Ticaret Merkezi

Dünyanın en eski yerleşim merkezlerinden biri olan Konya, tarih boyunca canlı bir ekonomiye sahip olmuştur.  Anadolu’nun ortasında; doğu ile batı, kuzey ile güneyi birbirine bağlayan önemli ticaret yollarının kavşak noktası konumundaki Konya, bilinen tarihi ile Neolitik Çağ’dan bu tarafa ekonomik faaliyetlerin yürütüldüğü bir merkez konumundadır. Bilinen tarih itibarıyla Hitit döneminden başlayarak bölgenin önemli bir ticaret kavşağı olduğu bilinmektedir. Perslerin MÖ VI. yüzyılda inşa ettiği  (Batı Anadolu’dan Persepolis’e kadar ulaşan) tarihî Kral Yolu üzerinde bulunan Konya, yüzyıllar boyunca orduların, ticari kervanların ve farklı amaçlarla yapılan yolculukların geçiş güzergâhında bulunmuştur.^[130] Keza daha sonra Roma döneminde  ‘Via Sebaste’ adıyla inşa edilen, bir kısmı da Konya sınırları içerisinde bulunan yollarda da benzer şekilde ekonomik faaliyetler yürütülmekteydi.^[131] Türkiye Selçuklularının Konya’yı başkent yapmalarından sonra icra ettikleri en mühim işlerden biri de bölgede ticareti geliştirmekti. Bu dönemde yollar tamir edilmiş, yol güzergâhlarına birer günlük yolculuk mesafesi göz önüne alınarak hanlar, kervansaraylar inşa edilmiştir. Doğu, batı, güney ve kuzey yönlerindeki tüm güzergâhların buluşma noktası Konya olmuştur. Konya;  siyasetin de merkezi,  ekonominin de merkezi hâline getirilmiştir. Dünya devleti hâline gelen Osmanlı’da da Konya eyalet başkenti olarak benzer özelliğini sürdürmüştür. 

Konya ekonomisi ile ilgili rakamsal bilgilere Osmanlı Döneminde rastlanmaktadır. 1889 tarihli salnamede şehirde 2079 dükkân, 7 Kervansaray, 18 Han, 88 fırın, 4 eczane, 7 lokanta bulunduğu geçmektedir.  Bedesten, Uzun Çarşı, Muhacir Pazarı, At Pazarı, Buğday Pazarı, Kadınlar Pazarı, Saman Pazarı, Aziziye Pazarı, Kömür Pazarı ve Odun Pazarı bu dönemin önemli ticaret merkezleri olarak dikkat çekmektedir. Bunların büyük kısmı günümüzde de aynı fonksiyonunu sürdürmektedir. İldeki en eski sanayi ürünleri; dokuma ürünleri, halı, kilim, ipek, keten, kahve değirmeni, tabanca, makas, her türlü deri ve deri mamulleri, ayakkabıcılık, bezir-susam-haşhaş yağları ve baruttur. 

Konya’da dericiliğin tarihi çok eskidir. Evliya Çelebi eserinde Konya debbağlarını, Osmanlı ülkesindeki debbağların en mâhirleri olarak nitelendirmiştir.  Çelebi, Meram’da yetişen bir tür çiçeğin deri tabaklamakta kullanılarak farklı renklerde deriler imal edildiğini belirtmekte, bu derilerin dış piyasalarda rağbet gördüğünü ifade etmektedir. Ahilik Teşkilatı’nın kurucusu Ahi Evran’ın mesleği debbağlık olup, bir süre Konya’da mesleğini icra etmiştir.

Konya-Bağdat Demiryolu

II.Abdülhamid döneminde Konya-Bağdat demiryolunun açılması il ekonomisinde önemli bir milat olmuştur. 1920’de Anadolu’da bulunan 76 Anonim Şirketin 19’u Konya’da bulunmaktaydı. Konya Anadolu’da en çok Anonim Şirketi bulunan il durumundaydı. 

İlgili Madde Günümüzde Konya Ekonomisi İlgili Madde Günümüzde Konya Ekonomisi İlgili Madde Konya Ticaret Odası İlgili Madde Konya Ticaret Borsası İlgili Madde Konya Sanayi Odası İlgili Madde Konya Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliği